July 2023

จิตแพทย์ นักจิตวิทยา และผู้เชี่ยวชาญในการให้คำปรึกษา นอกจากจะสามารถรักษาอาการเจ็บป่วยทางจิตใจได้แล้ว  ยังสามารถให้คำปรึกษาได้ โดยมุ่งเน้นที่จะทำความเข้าใจผู้เข้ารับการปรึกษา  ในแง่ของทัศนคติ บุคลิกภาพ  และช่วยให้ผู้เข้ารับการปรึกษาสามารถเข้าใจตนเองได้มากขึ้น  ผู้รับการปรึกษาสามารถไปสู่เป้าหมายของผู้รับการปรึกษาได้ ปัจจุบันการพบจิตแพทย์ นักจิตวิทยา และผู้เชี่ยวชาญในการให้คำปรึกษาสามารถทำได้ง่ายขึ้นกว่าในอดีตมาก  เนื่องจากมีบุคลากรที่เชี่ยวชาญเพิ่มมากขึ้น  ช่องทางการเข้าถึงหลากหลายขึ้น  การพบจิตแพทย์ นักจิตวิทยา  และผู้เชี่ยวชาญในการให้คำปรึกษาจึงไม่ได้ถูกจำกัดอยู่แค่เรื่องของความเจ็บป่วยเท่านั้น คนที่กำลังมีความทุกข์  เมื่อใดที่รู้สึกว่าเกิดความทุกข์หนักๆ รู้สึกเหมือนชีวิตไม่มีทางออก  ไม่แน่ใจในปัญหา วิธีแก้ปัญหาที่เผชิญ  อยากเล่า  อยากระบาย  อยากมีที่ปรึกษา  หรือเป็นเรื่องที่ปรึกษาคนใกล้ตัวไม่ได้  ก็สามารถเข้ารับการปรึกษาได้ โดยที่ผุ้เข้ารับการปรึกษาไม่จำเป็นต้องเป็นผู้ป่วย  และไม่จำเป็นต้องรับยาเสมอไป คนที่ต้องการพัฒนาตัวเอง  มีความสนใจในแง่ของทัศนคติ(attitude) ทักษะการแก้ปัญหา(problem solving) การสร้างสัมพันธภาพ   ก็สามารถเพิ่มมุมมองใหม่ๆได้  นำทฤษฎีทางจิตวิทยาไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้ ผู้ป่วยโรคทางจิตใจ  อารมณ์ซึมเศร้า เครียด วิตกกังวล  ย้ำคิดย้ำทำ ระแวง กลัวง่าย นอนไม่หลับ ไม่อยากมีชีวิตอยู่  ผู้ป่วยกลุ่มนี้ควรรีบพจิตแพทย์  เนื่องจากโรคส่งผลต่อสมองโดยตรง  และสามารถรักษาได้ ผู้เสพติดสาร ติดเกมส์ ติดพนัน ที่ต้องการเลิกพฤติกรรมเสพติด เรียบเรียงโดย […]

หลายๆ คนคงเคยได้ยินเรื่องของโรคแพนิค(panic disorder) และบางทีเราก็ใช้มันในหลายๆ สถานการณ์  เชื่อว่าคนที่เคยมีอาการ ‘แพนิค’ คงมีคำถามมากมายเลย  ที่หมอปันใจอยากบอกก็คือยังมีความเข้าใจผิดเกี่ยวกับแพนิคอยู่ วันนี้จะมาตอบข้อสงสัยกัน – แพนิคคือโรคเครียด ? ตอบ โรคแพนิคไม่ใช่โรคเครียด  แต่อาการแพนิคสามารถพบในคนที่มีความเครียดสูงๆได้บ่อย  ดังนั้น คนอารมณ์ดี ชีวิตดี สุขภาพกายใจดีมาโดยตลอด วันหนึ่งก็สามารถเกิดอาการแพนิคได้  ดังนั้นเมื่อใครสักคนเป็นแพนิค  อาจจะพยายามลดความเครียด ทำจิตใจให้สบาย  ซึ่งบางคนก็ดีขึ้น  แต่บางคนก็ไม่หาย  ท้อใจไปเสียก่อน – แล้วแพนิคเกิดจากอะไร  ถ้าไม่ใช่ความเครียด ? ตอบ ปัจจุบันสันนิษฐานว่าอาการแพนิคเกิดจากความผิดปกติของสารสื่อประสาท โดยเฉพาะ serotonin  และมักพบว่ามีความสัมพันธ์กับการถ่ายทอดทางพันธุกรรม – อาการของแพนิคเป็นอย่างไร ? ตอบ มีอาการกลัวอย่างมาก และจะเกิดขึ้นรวดเร็ว   ไม่สามารถคาดเดาได้ว่าจะเกิดอาการขึ้นเมื่อใด มันจะเกิดภายใน 10-15 นาที โดยมีอาการเกิดขึ้นซ้ำๆเป็นเวลาอย่างน้อย 1 เดือน และมีอาการรุนแรงร่วมกับมีอาการทางกายหลายอย่าง เกิดอาการต่างๆ อย่างน้อย 4 อาการ

มีลักษณะเหล่านี้ ตั้งแต่ 5 ข้อ ขึ้นไป เป็นเวลา 1 ปี 1. คิดเรื่องเกมส์เกือบตลอดเวลา 2. ถ้าไม่ได้เล่นเกมส์จะเกิดความรู้สึกไม่ดี เช่น เศร้า เบื่อหน่าย กังวล กระวนกระวาย หงุดหงิด 3. รู้สึกว่าต้องเพิ่มความพึงพอใจที่ได้จากเกมส์มากขึ้นไปเรื่อยๆ เช่น ต้องการเล่นนานขึ้น ชนะด่านยากๆมากขึ้น จึงจะรู้สึกดีจากการเล่นเกมส์ 4. พยายามที่จะลดการเล่นเกมส์แล้ว แต่ก็ไม่สำเร็จ 5. ไม่สนใจกิจกรรมอื่นๆ ที่เคยสนใจแล้วนอกจากเกมส์ 6. ยังคงเล่นเกมส์ต่อ แม้ว่าจะเริ่มมีปัญหาชีวิตในด้านต่างๆ 7. ใช้เวลากับเพื่อนและครอบครัวน้อยลง เนื่องจากหมดเวลาไปกับเกมส์ 8. ใช้เกมส์เป็นเครื่องมือบรรเทาความทุกข์ ความเศร้า สิ้นหวัง 9. เกิดปัญหาในการทำงาน อาชีพ ปัญหาความสัมพันธ์กับคนรอบข้างเนื่องจากเกมส์ เรื่องการติดเกมส์ไม่ใช่เรื่องเล็กๆแล้วนะคะ มหาวิทยาลัย Brigham Young University ได้เปิดเผยผลกระทบของการติดวิดีโอเกมส์ต่อสุขภาพ  พบว่าจะมีผู้ที่ได้รับผลกระทบต่อสุขภาพและพฤติกรรมถึง 10%  ได้แก่ ภาวะซึมเศร้า  ก้าวร้าว

“คุณหมอคะ หนูคิดว่าหนูรักเขา  เพราะทุกครั้งที่เจอก็มีอาการตื่นเต้น คุมตัวเองไม่ได้ ทำอะไรถูก ทำยังไงถึงจะได้เขามาคะ !!!” ก่อนที่จะไปสู่ขั้นตอน ‘ทำยังไงถึงจะได้เขามา’  หลายๆคนอาจจะเคยมีประสบการณ์แบบผู้ปรึกษารายนี้  คิดว่าเกิดจากอะไรคะ รักแรกพบ ? สัญญาณเนื้อคู่หรือเปล่านะ ? วันนี้หมอขอนำเรื่องราวของความรักในมุมมองของวิทยาศาสตร์มาเล่าให้ฟังค่ะ ปรากฎการณ์เมื่อใครสักคนรู้สึกตกหลุมรัก  ถูกแบ่งออกเป็น 3 ระยะ ระยะที่ 1 LUST ช่วงที่มีความปรารถนา  ความพึงพอใจทางเพศ  ถูกขับเคลื่อนด้วยฮอร์โมนที่ชื่อว่า estrogen และ testosterone ปรากฎการณ์ในระยะนี้สามารถพบได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดอื่นๆเช่นกัน ระยะที่ 2 ATTRACTION เป็นช่วงที่มีความเสน่หา มีแรงดึงดูดต่อกัน  เมื่อเกิดขึ้นแล้วให้ระวังอาการให้ดีเชียว อาจจะมีความสุข ยิ้มได้ทั้งวัน  ไม่หิว นอนไม่หลับ เหงื่ออก ใจเต้นแรง เลือดสูบฉีด หน้าแดง  ใครมาเจออาจจะทักกว่า ‘เป็นเอามาก’ ก็ได้  แต่จริงๆคุณผู้อ่านสังเกตไหมคะว่าระยะนี้คล้ายกับอาการของอะไรสักออย่าง….อาการของการเสพติดนั่นเอง  ในระยะนี้ขับเคลื่อนด้วยฮอร์โมนที่ชื่อว่า dopamine เป็นหลัก ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับการเสพติดด้วย  ดังนั้นเวลาคุณผู้อ่านเกิดระยะที่ 2 กับใคร

บทความ bully “การกลั่นแกล้ง ก็แค่เด็กๆ เล่นกัน” ยังมีใครคิดแบบนี้อยู่ไหมคะ  วันนี้หมอขอนำเสนอเรื่องการกลั่นแกล้งหรือ bully  โดยจะเน้นไปที่เด็กๆนะคะ เชื่อไหมคะว่าประเทศไทยเป็นประเทศที่การบูลลี่เกิดขึ้นบ่อยมากๆ มีการเก็บสถิติเกี่ยวกับการบูลลี่ทั่วโลกในปี พ.ศ. 2563   พบว่าประเทศไทยติดอันดับ 2 รองจากประเทศญี่ปุ่น  ทุกๆ ครั้งที่มีการบูลลี่เกิดขึ้น  คนที่เราต้องให้ความสำคัญ และดูแลเป็นพิเศษไม่ใช่แค่เด็กที่ถูกรังแก แต่ยังรวมถึงเด็กที่เป็นผู้รังแกด้วย เด็กที่ถูกรังแกอาจได้รับผลกระทบทางจิตใจ ซึมเศร้า แยกตัว ไม่ไปโรงเรียน มีอาการเจ็บป่วยบ่อยๆ เช่น ปวดศีรษะ ปวดท้อง  เด็กที่เป็นผู้รังแกอาจได้รับผลกระทบ  เป็นคนเจ้าอารมณ์ ชอบใช้ความรุนแรง ใช้สารเสพติด ทำผิดกฎหมาย หลักๆ แล้วการกลั่นแกล้งจะแบ่งออกเป็น 3 รูปแบบ ได้แก่  ทางสังคม เช่น การบอยคอต การทำให้อายในที่สาธารณะทางกายภาพ เช่น ทำร้ายร่างกาย ทุบตี  และทางวาจา  ซึ่งเป็นประเภทที่พบมากที่สุดในโรงเรียน จากการสำรวจพบว่าคำที่คนไทยใช้บูลลี่กันมากที่สุดเป็นเรื่อง รูปลักษณ์ เพศ และความคิดกับทัศนคติ ได้แก่ ไม่สวย,

เราลองมาจินตนาการดูไหมคะว่าต้องทุกข์ระดับไหน  ถึงจะมองว่าความตายคือทางออก เราคงจะรู้สึก… มืดแปดด้าน  ไม่มีทางออก รู้สึกโดนซ้ำเติมจากทุกทิศทุกทาง  อึดอัดราวกับขาดอากาศหายใจ ไม่เหลือใคร  เหมือนอยู่คนเดียวบนโลก  ไม่มีพื้นที่สำหรับเรา หรือ  อาจรู้สึกว่างเปล่า  ไม่รู้ว่าจะมีชีวิตอยู่ทำไม  มีความคิดว่าความตายไม่ใช่ปัญหา  แค่ความตายคือทางออก ถ้าคุณมีความรู้สึกแบบข้างต้นนั้น  คุณจะเป็นอย่างไร….  จะพูดจะแสดงออกอย่างไร ? ช่วงแรกอาจจะดิ้นร้น  แสดงอารมณ์  ฟูมฟาย  พยายามร้องขอความเห็นอกเห็นใจ แต่เมื่อทำต่อไปก็ยังไม่ดีขึ้น  เริ่มเรียนรู้ว่าการดิ้นรนนั้นไม่มีประโยชน์  เหนื่อยที่จะดิ้นต่อไป  ก็เริ่มแยกตัว  ไม่อยากคุยกับใคร  ไม่โต้เถียง  ไม่ดูแลตัวเอง  ไม่ทำงาน  ไม่อยากอาหาร  ไม่ทำสิ่งที่เคยทำ  ไม่สนใจงานอดิเรก  และหากเห็นว่าความตายคือทางออก  ก็อาจจะพูดเรื่องความตายบ่อยขึ้น  ศึกษาเรื่องเกี่ยวกับความตาย  วิธีการตายรูปแบบต่างๆ มีคนแบบนี้อยู่รอบๆตัวเราไหมคะ ? อาจจะมี  หรือ  ไม่มี หรือมี  แต่ไม่ว่าอย่างไรก็ดูไม่ออก หลายๆท่านคงกำลังสงสัยว่า  แล้วเราจะช่วยพวกเขาเหล่านั้นได้อย่างไร  สิ่งหนึ่งที่หมออยากจะเล่าให้ฟัง  คือไม่มีใครสามารถช่วยใครได้ทั้งหมดตลอดเวลา  แม้แต่จิตแพทย์เองก็ไม่มีข้อยกเว้น  แต่สิ่งที่เราทำได้คือการดูแลใจและพฤติกรรมของตนเองให้พร้อมสำหรับการเป็นผู้ช่วยเหลือ  หากวันนึงคนเหล่านั้นเขายื่นมือมาหาคุณ เมื่อคุณเป็นพ่อแม่ ให้เลี้ยงดูลูกๆ ด้วยความเข้าใจ

พัฒนาการเด็ก และการฝึกกระตุ้นพัฒนาการ พัฒนาการ คือ การเปลี่ยนแปลงด้านการทำหน้าที่และวุฒิ ภาวะของอวัยวะต่าง ๆรวมทั้งตัวบุคคล ทำให้ทำหน้าที่ ที่ยากและสลับซับซ้อนได้ดีขึ้น รวมทั้งถึงการปรับตัวต่อสิ่งแวดล้อมใหม่ ๆ ได้อย่างดี ซึ่งพัฒนาการจะมีลักษณะ ของความต่อเนื่องจะไม่มีการข้ามขั้นตอนตามธรรมชาติ เช่น เด็กจะมีพัฒนาการจาก หงาย คว่ำ คืบ คลาน นั่ง ยืน และวิ่ง เป็นต้น พัฒนาการของมนุษย์แบ่งเป็น 4 ด้าน 1.  ด้านร่างกาย หมายถึง ความสามารถของร่างกายในการทรงตัวและการเคลื่อนไหวโดยการใช้กล้ามเนื้อมัดใหญ่ การสัมผัสรับรู้และการใช้ตาและมือทำงานประสานกันในการทำกิจกรรมต่าง ๆ 2. สติปัญญา หมายถึง ความสามารถในการเรียนรู้ รู้จักคิด รู้เหตุผลและความสามารถในการแก้ปัญหาต่าง ๆ ซึ่งแสดงออกให้คนอื่นรู้ด้วยการพูดและการปฏิบัติ ดังนั้นพัฒนาการทางภาษา การสื่อสาร ความหมายและการใช้ตาและมือทำงานประสานกันจึงมีความเกี่ยวข้องกับพัฒนาการทางสติปัญญา 3. ด้านจิตใจและอารมณ์ หมายถึง ความสามารถในการสร้างสัมพันธภาพกับผู้อื่น มีทักษะการเข้าใจตนเอง และเข้าใจผู้อื่น การควบคุมอารมณ์ และความรู้สึกผิดชอบชั่วดี 4. ด้านสังคม หมายถึง